لَا يَصْلَاهَا إِلَّا الْأَشْقَى ﴿15﴾
که هیچ کس در آن آتش در نیفتد مگر شقیترین خلق. ﴿15﴾
الَّذِي كَذَّبَ وَتَوَلَّىٰ ﴿16﴾
همان کس که (آیات و رسل حق را) تکذیب کرد و روی از آن بگردانید. ﴿16﴾
وَسَيُجَنَّبُهَا الْأَتْقَى ﴿17﴾
و اهل تقوا را از آن آتش دور سازند. ﴿17﴾
الَّذِي يُؤْتِي مَالَهُ يَتَزَكَّىٰ ﴿18﴾
آن کس که مال خود را (به فقیران اسلام) به وجه زکات بدهد. ﴿18﴾
وَمَا لِأَحَدٍ عِنْدَهُ مِنْ نِعْمَةٍ تُجْزَىٰ ﴿19﴾
و حال آنکه هیچ کس بر وی حق نعمت ندارد تا به پاداش آن بدهد. ﴿19﴾
إِلَّا ابْتِغَاءَ وَجْهِ رَبِّهِ الْأَعْلَىٰ ﴿20﴾
(او احسان نکند) جز در طلب رضای خدای خود که برتر و بالاترین موجودات است. ﴿20﴾
وَلَسَوْفَ يَرْضَىٰ ﴿21﴾
و البته (در بهشت آخرت به آن نعمتهای ابدی) خشنود خواهد گردید. ﴿21﴾
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ وَالضُّحَىٰ ﴿1﴾
قسم به روز روشن (یا هنگام ظهر آن). ﴿1﴾
وَاللَّيْلِ إِذَا سَجَىٰ ﴿2﴾
و قسم به شب به هنگام آرامش آن. ﴿2﴾
مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَىٰ ﴿3﴾
که خدای تو هیچ گاه تو را ترک نگفته و بر تو خشم ننموده است (چهل روز بر رسول وحی نیامد، دشمنان به طعنه گفتند: خدا از محمد قهر کرده. این آیه رد بر آنهاست). ﴿3﴾
وَلَلْآخِرَةُ خَيْرٌ لَكَ مِنَ الْأُولَىٰ ﴿4﴾
و البته عالم آخرت برای تو بسی بهتر از نشأه دنیاست. ﴿4﴾
وَلَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضَىٰ ﴿5﴾
و پروردگار تو به زودی به تو چندان عطا کند که تو راضی شوی (در دنیا نصرت و در آخرت مقام شفاعت به تو بخشد). ﴿5﴾
أَلَمْ يَجِدْكَ يَتِيمًا فَآوَىٰ ﴿6﴾
آیا خدا تو را یتیمی نیافت که در پناه خود جای داد؟ ﴿6﴾
وَوَجَدَكَ ضَالًّا فَهَدَىٰ ﴿7﴾
و تو را (در بیابان مکه) ره گم کرده و حیران یافت (در طفولیت که حلیمه دایهات آورد تا به جدّت عبد المطّلب سپارد در راه مکه گم شدی، حلیمه و عبد المطلب سخت پریشان شدند و خدا زود آنها را به تو) ره نمایی کرد. ﴿7﴾
وَوَجَدَكَ عَائِلًا فَأَغْنَىٰ ﴿8﴾
و باز تو را فقیر (الی الله) یافت (به دولت نبوت) توانگر کرد (و نعمت رسالت عطا نمود). ﴿8﴾
فَأَمَّا الْيَتِيمَ فَلَا تَقْهَرْ ﴿9﴾
پس تو هم یتیم را هرگز میازار. ﴿9﴾
وَأَمَّا السَّائِلَ فَلَا تَنْهَرْ ﴿10﴾
و فقیر و گدای سائل را به زجر مران. ﴿10﴾
وَأَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ ﴿11﴾
و اما نعمت پروردگارت را (که مقام نبوت و تقرب کامل به خدا یافتی، بر امت) باز گو. ﴿11﴾
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ ﴿1﴾
(ای رسول گرامی) آیا ما تو را (به نعمت حکمت و رسالت) شرح صدر (و بلندی همّت) عطا نکردیم؟ ﴿1﴾
وَوَضَعْنَا عَنْكَ وِزْرَكَ ﴿2﴾
و بار سنگین (گناه) را (به اعطای مقام عصمت) از تو برداشتیم. ﴿2﴾
الَّذِي أَنْقَضَ ظَهْرَكَ ﴿3﴾
در صورتی که آن بار سنگین ممکن بود پشت تو را گران دارد. ﴿3﴾
وَرَفَعْنَا لَكَ ذِكْرَكَ ﴿4﴾
و نام نکوی تو را (به رغم دشمنان، در عالم) بلند کردیم. ﴿4﴾
فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا ﴿5﴾
پس (بدان که به لطف خدا) با هر سختی البته آسانی هست. ﴿5﴾
إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا ﴿6﴾
و با هر سختی البته آسانی هست. ﴿6﴾
فَإِذَا فَرَغْتَ فَانْصَبْ ﴿7﴾
پس چون از نماز و طاعت پرداختی برای دعا همت مصروف دار. ﴿7﴾
وَإِلَىٰ رَبِّكَ فَارْغَبْ ﴿8﴾
و به سوی خدای خود همیشه متوجه و مشتاق باش. ﴿8﴾